Een levenstestament voelt vaak als iets voor later. Iets voor als je oud bent.
▶Inhoudsopgave
Maar als je mantelzorger bent of zelf hulp nodig hebt, is het nu al cruciaal. Het gaat niet over je dood. Het gaat over je leven.
Over wie de touwtjes in handen neemt als je even niet kunt. Of voor altijd. Stel je voor: je partner kan niet meer beslissen door dementie.
Jij, de mantelzorger, staat machteloos bij de bank. Of jijzelf belandt door een ongeluk in het ziekenhuis.
Wie regelt dan je rekening? Wie zegt de thuiszorg op? Wie spreekt de verpleegkundige aan? Zonder levenstestament sta je buitenspel.
De Wmo-consulent kan je niet helpen. De thuiszorgmedewerker mag niets horen. De boel blokkeert.
Wat is een levenstestament eigenlijk?
Een levenstestament is een set documenten waarin je vastlegt wie wat voor je mag regelen. Je benoemt een of meer gemachtigden.
Die persoon mag handelen voor jou, maar alleen binnen de grenzen die jij schetst.
Het is sterker dan een gewone volmacht. Het is een wettelijk kader dat je zelf bouwt. Het bestaat uit twee delen.
Ten eerste: een algemene volmacht voor financiële zaken. Denk aan je bankrekening, belastingen, verzekeringen, en de Wmo-aanvraag. Ten tweede: een medische volmacht. Daarin leg je vast wie beslist over behandelingen als je het zelf niet meer kunt.
Je kunt ook specifieke regelingen treffen voor mantelzorgtaken. Het verschilt van een testament.
Een testament gaat over je erfenis na je dood. Een levenstestament gaat over je leven nu.
Het is een praktisch hulpmiddel voor de dagelijkse zorg. Het zorgt dat je mantelzorger niet vastloopt in bureaucratie.
Waarom het essentieel is bij mantelzorg
Mantelzorg is topsport. Je regelt medicijnen, vervoer naar de fysio, en de Wmo-indicatie.
Maar zonder levenstestament loop je constant tegen muren. De bank vraagt om een bewijs van je bevoegdheid. De thuiszorgorganisatie wil een handtekening van de cliënt. Die is er niet.
Of wisselt van dienst. Een levenstestament maakt je rol duidelijk.
Je kunt laten zien dat je gemachtigd bent. De zorgverlener weet wie ze moet aanspreken.
De gemeente ziet dat je bevoegd bent om de Wmo-zaken te regelen. Het voorkomt dat je uren aan de telefoon hangt om uitleg te geven. Het beschermt ook de kwetsbare persoon.
Stel, de persoon die je verzorgt heeft dementie. Zonder volmacht kan iedereen misbruik maken.
Of juist: niets kan geregeld worden. Het levenstestament geeft rust. Je weet dat je kunt handelen. Dat is essentieel in een zorgsituatie die al zwaar genoeg is.
De kern: wat staat er precies in?
Een goed levenstestament is concreet. Je benoemt een gemachtigde. Bij voorkeur twee.
Een hoofd-en een vervangende persoon. Dit voorkomt problemen als de eerste niet bereikbaar is. Kies iemand die je vertrouwt.
Een partner, volwassen kind, of een goede vriend. Je geeft specifieke bevoegdheden. Bijvoorbeeld:
- Toegang tot alle bankrekeningen, ook de spaarrekening voor de WLZ-indicatie.
- Recht om contracten te tekenen voor hulpmiddelen, zoals een sta-op-stoel of een rollator.
- Bevoegdheid om zorgverleners aan te sturen, zoals de thuiszorg van Partou of Buurtzorg.
- Mag de Wmo-afspraken bij de gemeente bijwonen en beslissingen nemen.
- Recht om medische informatie in te zien en te bespreken met artsen.
Voor medische beslissingen schrijf je je wensen op. Wil je geen beademing? Wil je thuis verzorgd worden zo lang mogelijk, of heb je intensievere hulp nodig vanuit de Wet langdurige zorg?
Dit helpt de arts en de mantelzorger. Het voorkomt discussies in stressvolle momenten.
Vergeet de praktische zaken niet. Wie kan de verzekeringen opzeggen?
Wie regelt de betaling van de hulpmiddelen vanuit de PGB? Wie spreekt de wijkverpleging aan als die te laat komt? Zet het op papier.
Prijzen en manieren om het te regelen
Je kunt een levenstestament zelf schrijven. Dat is gratis. Gebruik een standaardformulier van de Rijksoverheid of een notariswebsite.
Print het uit, vul het in, en onderteken het. Je moet het wel zelf begrijpen en kunnen uitleggen.
- Zelfstandig bij de notaris: Je neemt je concept mee. De notaris controleert en passeert het. Kosten: €250 - €400.
- Volledig door de notaris: De notaris adviseert, schrijft en passeert. Dit is verstandig bij complexe situaties of een eigen bedrijf. Kosten: €500 - €800.
- Via een juridisch loket: Voor lage inkomens. Soms via de gemeente of een rechtsbijstandverzekering. Kosten: €0 - €150, afhankelijk van je inkomen.
Laat je het controleren of opstellen? Dan zijn er drie opties: Het opstellen duurt een paar weken.
De notaris heeft tijd nodig om alles goed te zetten. De volmacht is direct geldig na ondertekening.
Bewaar het op een veilige, maar bereikbare plek. Geef een kopie aan je gemachtigde en je huisarts. Let op: een levenstestament is niet gratis in gebruik. De gemachtigde moet soms reiskosten declareren of een onkostenvergoeding krijgen.
Bespreek dit van tevoren. Een vrijwillige mantelzorger krijgt vaak een vergoeding via de gemeente of de WLZ, maar denk ook aan juridische mogelijkheden voor de toekomst.
Praktische tips voor mantelzorgers
Start ermee zolang iedereen nog helder is. Wacht niet tot de crisis er is.
Dan is het te laat. Ga samen zitten. Praat over je wensen. Schrijf het op.
Het voelt misschien ongemakkelijk, maar het geeft juist rust. Test je plan. Bel de bank met je gemachtigde.
Vraag of ze de volmacht herkennen. Zo voorkom je verrassingen later. Zorg dat je de volmacht digitaal kunt tonen. Soms is een scan nodig voor de Wmo-aanvraag.
Houd het up-to-date. Je wensen kunnen veranderen.
De situatie in de zorg verandert snel. Een nieuwe Wmo-regel of een ander hulpmiddel vereist soms aanpassingen.
Check elk jaar of alles nog klopt. Combineer het met andere plannen. Een levenstestament werkt samen met een wilsverklaring en een wilsbekwaamheidsonderzoek.
Voor mantelzorg is het slim om ook een zorgplan te maken. Daarin staan de dagelijkse routines, de contacten met de thuiszorg, de Wmo-afspraken en de gevolgen van minder werken voor je pensioen.
Tot slot: bespreek het met je zorgteam. Vertel de wijkverpleegkundige en de Wmo-consulent dat je een levenstestament hebt. Vraag hoe ze ermee omgaan.
Zo voorkom je dat ze per ongeluk toch om een handtekening van de verzorgde vragen. Een levenstestament is geen papierwerk.
Het is een gereedschap voor je mantelzorg. Het geeft je de ruimte om te zorgen, in plaats van te regelen. Begin vandaag nog.
Je toekomstige zelf zal je dankbaar zijn.