Een rolstoel die niet goed past, dat voelt als een sok die steeds afzakt.
▶Inhoudsopgave
Het zit niet lekker, je beweegt moeilijker en je krijgt pijn. Of je nu zelf een rolstoel nodig hebt of een familielid helpt: de juiste maat is net zo belangrijk als goede schoenen.
Het bepaalt je comfort, je zelfstandigheid en zelfs je veiligheid. Wij helpen je op weg om de perfecte maat te vinden, specifiek voor de zitbreedte en de rugsteun.
Waarom de juiste maat echt het verschil maakt
Een rolstoel op maat is geen luxe, het is een basisbehoefte. Stel je voor dat je uren moet zitten op een stoel die te smal is.
Je schuift constant naar voren of je knieen worden naar elkaar gedrukt. Dat veroorzaakt niet alleen ongemak, maar ook drukplekken. Die drukplekken kunnen leiden tot ernstige wonden, zeker als je minder gevoel hebt of langdurig zit.
De rolstoel is je plekje voor de hele dag. Of het nu gaat om een bezoek aan de huisarts, een middag in de tuin of het eten van je boterham.
Met de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) kun je in aanmerking komen voor een rolstoel op maat.
Een goede meting is dan essentieel. Anders krijg je een standaardmodel dat misschien net niet goed aansluit. Denk ook aan je houding. Een te brede stoel zorgt dat je zijwaarts kunt kantelen, wat instabiel voelt.
Een te smalle stoel beperkt je bewegingsvrijheid en kan je ademhaling belemmeren. De juiste maat geeft je lichaam de ruimte om te ontspannen, terwijl je goed ondersteund wordt.
Dit zorgt voor meer energie en een betere doorbloeding. Bij mantelzorgers speelt ook de belasting een rol. Een juist gemeten rolstoel is makkelijker te duwen en te besturen.
Dat ontlast de rug en schouders van de persoon die helpt. Het maakt het verschil tussen een dagelijkse klus en een soepele beweging.
Kortom, het meten is de moeite waard voor iedereen.
De basis: Zitbreedte meten als een pro
De zitbreedte is de maat die je het snelst voelt. Te krap, te wijd, het klinkt simpel.
Toch gaat het hier vaak mis. De meesten meten van kuit tot kuit, maar dat is niet de juiste manier.
Je moet kijken naar je heupen en bovenbenen. De ideale zitbreedte geeft je genoeg ruimte om te bewegen, maar houdt je stabiel. Om de zitbreedte te meten, ga je rechtop zitten op een harde stoel.
Zorg dat je voeten plat op de grond staan en je rug recht is. Gebruik een meetlint en meet de breedte van je heupen op het breedste punt.
Dit is meestal rond je zitbotten. Tel hier 2 tot 3 centimeter bij op. Dit is de minimale zitbreedte die je nodig hebt. Waarom tel je die extra centimeters op?
Omdat je kleding draagt en omdat je beweegt. Een spijkerbroek of dikke broek neemt ruimte in.
Bovendien wil je niet dat je heupen de zijkanten van de rolstoel constant raken. Dat zorgt voor wrijving en pijn. Voor een volwassene ligt de meest voorkomende maat tussen de 40 en 50 centimeter.
Laten we een voorbeeld nemen. Je meet een heupbreedte van 38 centimeter.
Tel je 2 centimeter op, dan kom je uit op 40 centimeter. Dit is je startpunt. Bij sommige rolstoelen, zoals de Quickie Q7 of de TiLite ZRA, kun je de zitbreedte later nog iets aanpassen.
Maar de basis moet goed zijn. Een te brede stoel is net zo lastig als een te smalle.
Let op: je hebt ook rekening te houden met je ellebogen. Als je armen iets uitsteken, mag je elleboog niet tegen de armleuning drukken.
Dit beïnvloedt je bewegingsvrijheid. Houd dus rekening met je totale lichaamsbouw. Een smalle heup kan een bredere bovenlichaam hebben.
Rugsteun: Hoogte en vorm bepalen
De rugsteun is je anker. Het bepaalt hoe je bovenlichaam ondersteund wordt.
Een te lage rugsteun geeft geen steun aan je onderrug. Een te hoge rugsteun kan je bewegingsvrijheid beperken, vooral als je gebruik maakt van je armen om te duwen. De hoogte is dus een persoonlijke keuze, afhankelijk van je mobiliteit.
Om de hoogte te meten, ga je weer rechtop zitten. Vraag iemand om te helpen, dat werkt het best.
Meet vanaf de zitting (net achter je bil) tot aan de onderkant van je schouderbladen. Dit is je basis hoogte. Voor de meeste gebruikers is een rugsteun die hier ongeveer 5 tot 10 centimeter bovenuit komt ideaal. Dit geeft steun zonder te knellen.
De vorm van de rugsteun is net zo belangrijk. Heb je veel steun nodig of ben je heel zelfstandig? Soms bieden aanvullende comfortabele accessoires voor je rolstoel net dat beetje extra stabiliteit.
Een rechte rugsteun is simpel en licht. Een licht gebogen rugsteun (contour) geeft meer steun aan je zijwaartse spieren. Voor mensen met een scoliose of een lichte kromming in de rug is een aangepaste vorm vaak nodig.
Denk ook aan de afstand tot de zitting. Sommige rugsteunen kunnen iets naar achteren worden gezet (recline).
Dit is handig voor de doorbloeding of om even te rusten. Als je veel thuis bent of mantelzorg ontvangt, kan dit een uitkomst zijn. Vraag hier naar bij de WMO-consulent of de thuiszorgorganisatie.
Een voorbeeld uit de praktijk: iemand van 1.70 meter heeft een rugsteun nodig van ongeveer 40 tot 45 centimeter hoog. Dit hangt af van de lengte van de romp.
Is de persoon lang in de benen maar kort in de romp? Dan is een lagere rugsteun vaak beter. Zorg dat de bekleding ademend is, zoals DuraFlex of Jay-kussens, om zweet te voorkomen.
Prijzen en varianten voor mantelzorg en WMO
De prijs hangt af van het materiaal en gewicht; lees hier meer over de keuze tussen een actieve of standaard rolstoel en de bijbehorende instelmogelijkheden.
Een standaard aluminium rolstoel uit de WMO is vaak zwaarder maar goedkoper. Een lichtgewicht rolstoel van titanium of carbon is duurder, maar makkelijker te tillen voor mantelzorgers. Zo biedt een rollator en rolstoel in één veel extra gemak in het dagelijks leven.
Neem de Quickie Helium. Dit is een populair model voor dagelijks gebruik.
De prijs ligt tussen de €1.500 en €2.500, afhankelijk van de opties.
De zitbreedte is vaak instelbaar van 40 tot 48 centimeter. De rugsteun is in hoogte verstelbaar. Dit model is licht en compact, ideaal voor gebruik in huis en de auto. De TiLite ZRA is een high-end optie.
Gemaakt van titanium, super licht en op maat gemaakt. De prijs ligt tussen de €3.000 en €5.000.
Deze stoel wordt specifiek voor jou gebouwd op basis van je maten. Dit is vaak een eigen bijdrage via de WMO, maar het resultaat is perfectie. Geen wrijving, geen onnodig gewicht.
De Orbit 2.0 is een standaard model die vaak via de WMO wordt verstrekt.
De prijs is lager, rond de €800 tot €1.200. De zitbreedte is vaak verkrijgbaar in 40, 45 en 50 centimeter. De rugsteun is meestal vast of in hoogte verstelbaar.
Dit is een degelijke optie voor kortere afstanden of als tweede stoel.
Voor de eigen bijdrage via de WMO gelden regels. Voor een lichtgewicht rolstoel kan de eigen bijdrage oplopen tot enkele honderden euros per jaar. Voor een standaard model is dit vaak lager.
Vraag altijd een offerte op maat aan. Thuiszorgorganisaties kunnen helpen bij de aanvraag en het vergelijken van modellen.
Praktische tips voor de perfecte pasvorm
Meet altijd aan het eind van de dag. Je lichaam is dan iets opgezwollen, vooral je benen. Dit voorkomt dat de rolstoel later te strak gaat zitten.
Zorg dat je dezelfde kleding draagt die je dagelijks draagt. Een dikke winterbroek meet anders dan een zomerbroek.
Test de rolstoel altijd. Ga zitten, sta op, duw jezelf terug. Voelt het stabiel?
Kun je makkelijk je armen bewegen? Zit je knieholte niet op de rand van de zitting? Een goede zitting moet ongeveer twee derde van je dijbeen ondersteunen.
Je knie moet een hoek van ongeveer 90 graden hebben. Vraag hulp bij de WMO-aanvraag.
Een ergotherapeut of de thuiszorg kan helpen met meten. Zij weten precies welke informatie de gemeente nodig heeft. Soms is een proefplaatsing mogelijk. Dat betekent dat je de rolstoel een paar dagen mag uitproberen.
Zo voel je pas echt het verschil. Denk aan accessoires die de maat beïnvloeden.
Een luiertas aan de achterkant kan de stabiliteit veranderen. Een voetensteun die te ver naar voren staat, zorgt voor druk op de dijen.
Pas de stoel aan op je leven, niet andersom. Meet regelmatig opnieuw, zeker na een jaar of als je lichaam verandert. Een laatste tip: schrijf je maten op. Zitbreedte, rughoogte, beenlengte.
Bewaar dit in een map of op je telefoon. Als je ooit een vervangende rolstoel nodig hebt via de thuiszorg of het ziekenhuis, heb je de gegevens direct bij de hand. Het bespaart tijd en zorgt voor comfort. Want jij verdient een rolstoel die als gegoten zit.