Een urinaal is een hulpmiddel waar je soms echt niet omheen kunt.
▶Inhoudsopgave
Misschien na een heupoperatie, bij ernstige ziekte of gewoon omdat je tijdelijk niet naar het toilet kunt. Voor mannen is dat vaak een simpel karwei, maar voor vrouwen? Dat is een heel ander verhaal.
Het kan een enorme drempel zijn. Onhandig, ongemakkelijk en soms gewoonweg niet te doen zonder morsen.
Gelukkig zijn er slimme oplossingen. Een vrouwenurinaal, ofwel een 'vrouwurineel', is speciaal ontworpen om het leven makkelijker te maken.
Je gebruikt hem liggend of zittend. In deze gids leggen we je precies uit hoe dat werkt, welke je nodig hebt en hoe je het voor elkaar krijgt zonder gek te worden.
Wat is een vrouwenurinaal eigenlijk?
Een vrouwenurinaal is een speciaal vormgegeven hulpmiddel om urine op te vangen als je niet naar het toilet kunt. Het is een soort plastic beker, maar dan met een trechtertje dat speciaal is gevormd voor de vrouwelijke anatomie. Dat trechtertje zorgt ervoor dat de urine netjes wordt opgevangen en niet langs je lichaam loopt.
Je kunt hem gebruiken in bed, op een stoel of zelfs staand, al is dat laatste vaak wel een uitdaging.
Waarom is dit nu zo belangrijk? Omdat het je zelfstandigheid en waardigheid teruggeeft.
Stel je voor: je ligt in bed na een zware operatie. Je moet plassen, maar je kunt niet opstaan. Zonder urinaal ben je afhankelijk van iemand die je helpt, wat vaak gepaard gaat met gedoe en gemors.
Met een urinaal kun je het (deels) zelf. Het is een basisbehoefte die je weer in eigen hand kunt nemen.
Dit soort hulpmiddelen valt vaak onder de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning), waardoor je het (deels) vergoed kunt krijgen via je gemeente.
Liggend of zittend: de twee belangrijkste technieken
Het draait allemaal om de juiste houding. Een urinaal werkt namelijk niet vanzelf; je moet 'm goed op z'n plek houden.
1. Liggend gebruiken (in bed)
De twee meest gangbare manieren zijn liggend en zittend. Welke voor jou het beste werkt, hangt af van je mobiliteit en wat je lichaam aankan.
- De zijligging: Dit werkt voor veel vrouwen het best. Ga op je zij liggen. De urinaal wordt dan van onderen tegen je aangedrukt. Meestal helpt een verzorger of mantelzorger hierbij. Zij schuiven het urinaal voorzichtig onder je billen en drukken het zachtjes tegen je schaamstreek aan.
- De hulp van de partner: Als je het zelf doet met een partner, kan die het urinaal van de zijkant tegen je aan houden. Jij kunt je dan wat ontspannen.
- Tillen met een hulpmiddel: Soms is het nodig om de heupen iets te liften met een kussen of een draaglaken. Dit maakt het makkelijker om het urinaal eronder te schuiven.
Dit is de klassieke situatie. Je ligt in bed en kunt niet of nauwelijks bewegen. De truc is om het urinaal stabiel te krijgen zonder dat je zelf in een rare bocht hoeft te liggen, net zoals bij een handig rietje voor bedlegerigen.
2. Zittend gebruiken (op het toilet of een bedpan)
Belangrijk: het urinaal moet goed aansluiten. Als het lekt, zit de hoek niet goed of is het model niet geschikt voor jouw lichaam. Zoek daarom altijd een urinaal dat past bij jouw situatie. Sommige vrouwen kunnen (met hulp) zitten, maar halen het toilet net niet. Of ze zitten op een speciaal toilet, zoals een bedpanstoel.
- Op de rand van het bed: Je zit met je billen op de rand van het bed. Een verzorger houdt het urinaal onder je vast. Dit is vaak minder belastend voor de verzorger dan het ledigen van een po.
- Op een bedpanstoel: Sommige bedpanstoelen hebben een speciale uitsparing. Je kunt dan een urinaal onder de opening plaatsen. Dit werkt hetzelfde als een po, maar dan zonder dat je de hele pan hoeft te verschonen. Handig voor als je alleen urine hoeft op te vangen.
- Zelfstandig zittend: Als je redelijk mobiel bent, kun je proberen zelf zittend te plassen. Je zit op het randje van het bed of op een stoel en probeert het urinaal met je handen op de juiste plek te houden. Dit vereist oefening en sturende kracht in je armen.
Dan is een urinaal een goed alternatief. Een urinaal is vaak makkelijker te hanteren dan een po.
Je kunt hem makkelijker onder je schuiven en je hoeft niet zo diep te hurken.
Soorten urinalen en wat ze kosten
Er is een enorme keuze. De meeste zijn gemaakt van plastic (polypropeen), waardoor ze licht en makkelijk schoon te maken zijn.
Je hebt ze in diverse maten en vormen. Een veelgebruikt model is de Urinaal Vrouw Flexibel (van merken als Frika of Simed). Dit is een zacht, buigzaam model dat goed aansluit, eventueel in combinatie met absorberende broekjes voor extra zekerheid.
De prijs ligt zo rond de €8,- tot €15,- per stuk. Je hebt ze vaak in een set van 2 of 3.
Er zijn ook speciale urinalen met een afvoerslangetje. Deze zijn handig voor langdurig gebruik, bijvoorbeeld bij een dwarslaesie. Je kunt ze aansluiten op een urinezak. Deze systemen zijn vaak wat duurder, tussen de €20 en €40.
Een bekend merk voor dit soort gespecialiseerde hulpmiddelen is Coloplast of ConvaTec. Het is goed om te weten dat je voor urinalen en andere incontinentiematerialen vaak recht hebt op een vergoeding vanuit de WMO.
Je kunt dit bespreken met je gemeente of een zorgaanbieder. Zij kunnen je helpen met het aanvragen van een indicatie. Soms zit het inbegrepen in een pakket van de thuiszorg.
Praktische tips voor een prettig gebruik
Het gaat niet alleen om het juiste model, maar ook om de handigheid. Een urinaal is een hulpmiddel, maar je moet er wel mee leren werken.
Deze tips helpen je op weg. Een urinaal is geen sexy hulpmiddel. Maar het kan een wereld van verschil maken.
- Gebruik glijmiddel: Dit is de gouden tip. Een beetje glijmiddel (wateroplosbaar, zonder parfum) op de rand van het urinaal en je eigen huid zorgt ervoor dat het urinaal soepel en pijnloos aansluit. Zonder glijmiddel kan het schuren.
- Goede hygiëne: Ledig het urinaal direct na gebruik. Spoel het uit met koud water en maak het schoon met lauwwarm water en zeep. Laat het goed drogen. Zo voorkom je nare luchtjes en infecties.
- De juiste maat: Een urinaal moet passen. Te klein lekt, te groot is onhandig. Vraag advies bij een thuiszorgwinkel of fysiotherapeut.
- Oefenen: Oefen in een veilige situatie. Als je net uit de operatie bent, oefen dan eerst met een verzorger erbij. Zo leer je hoe het werkt zonder stress.
- Gebruik een matrasbeschermer: Zelfs met de beste urinaal kan er weleens iets misgaan. Een matrasbeschermer (plastic hoes om het matras) voorkomt grote schade en veel waswerk.
Het geeft je de vrijheid om te plassen wanneer je moet, zonder hulp en zonder stress.
Dat is goud waard.