Stel je voor: je vader van 82 wil naar zijn oude club voor de wekelijkse bingo, maar de bus is te ver en de taxi te duur. Of jijzelf hebt een tijdelijke blessure en kunt niet autorijden.
▶Inhoudsopgave
Een dag niet naar buiten, dat knaagt. De Valys pas is dan je beste vriend. Het is een vervoersregeling speciaal voor mensen die niet zomaar in een gewone bus of trein stappen.
Geen ingewikkelde papieren, maar een pasje dat zegt: jij mag gebruikmaken van een speciale taxi of bus.
In Nederland regelen we dit vaak via de gemeente, onder de Wmo. Het is er voor ouderen en mensen met een beperking. Even zonder zorgen op pad. Dat is het idee.
Wat is de Valys pas precies?
De Valys pas is een persoonlijke pas voor vervoer. Je kunt hem zien als een soort OV-kaart, maar dan voor aangepast vervoer.
De pas is geldig in heel Nederland. Je kunt er mee reizen met een taxibusje of een rolstoelbus.
Je betaalt dan een lager tarief dan een normale taxi. De pas is bedoeld voor mensen die niet met het openbaar vervoer kunnen reizen. Denk aan ouderen die slecht ter been zijn, of mensen met een fysieke beperking.
De pas is niet voor iedereen. Je moet hem aanvragen bij je gemeente. De gemeente beoordeelt of jij in aanmerking komt. Dit gebeurt vaak via een Wmo-advies.
De Wmo, de Wet maatschappelijke ondersteuning, is de wet die regelt dat je zo lang mogelijk thuis kunt wonen.
Vervoer hoort daar vaak bij. De pas is geen geldig vervoersbewijs zonder een reservering.
Je moet altijd vooraf bellen om een rit te boeken. Veel mensen denken dat de Valys pas hetzelfde is als een gehandicaptenparkeerkaart. Dat is niet zo.
De parkeerkaart is voor je eigen auto of die van je mantelzorger.
De Valys pas is voor een vervoersdienst die jou ophaalt en brengt. Het is een dienst die je kunt gebruiken wanneer je dat nodig hebt. Het is een stukje vrijheid terugkrijgen.
Even niet afhankelijk zijn van je kinderen of buren. De pas is vernoemd naar de Valys, een historisch rijtuig.
Dat klinkt ouderwets, maar het systeem is modern. Het werkt met een centrale reserveringslijn en een netwerk van taxibedrijven die gespecialiseerd zijn in rolstoelvervoer en begeleiding.
De pas is een schakel tussen jou en die vervoerder.
Waarom is deze pas zo belangrijk voor jou?
Stel je voor dat je niet meer zelfstandig naar de fysiotherapeut kunt.
Of naar je kleinkind dat een eindje verderop woont. De Valys pas geeft je die bewegingsvrijheid terug. Het voorkomt eenzaamheid. Je kunt blijven deelnemen aan sociale activiteiten, zoals een clubbezoek of een verjaardag. Het helpt je om zelfstandig te blijven wonen.
Dat is precies waar de Wmo voor staat. Veel ouderen zijn bang voor de kosten van een taxi.
Een normale rit van 10 kilometer kan zo €30,- tot €40,- kosten.
Met de Valys pas betaal je een stuk minder. Je betaalt een eigen bijdrage, die vaak lager is dan de normale taxoprijs. Soms is het zelfs een vast bedrag per rit.
Dit maakt het financieel draagbaar. Je hoeft niet te kiezen tussen je portemonnee en je sociale leven.
De pas is ook belangrijk voor mantelzorgers. Zij hoeven niet altijd meer vrij te nemen om iemand naar de dokter te brengen. De Valys pas neemt die zorg uit handen.
De mantelzorger kan zich richten op de persoonlijke zorg, niet op het vervoer. Dit ontlast enorm.
Het zorgt voor rust in het gezin of de thuissituatie. Je weet dat het vervoer geregeld is.
Veel gemeenten hebben afspraken gemaakt met vervoerders. Dit zorgt voor een betrouwbare dienst.
De chauffeurs zijn getraind in het omgaan met ouderen en mensen met een beperking. Ze helpen met in- en uitstappen, vergelijkbaar met het eenvoudig verplaatsen van bed naar de rolstoel. Ze weten hoe ze deze moeten vastzetten, wat een veilig gevoel geeft. Je bent niet zomaar een passagier; je bent iemand die zorg nodig heeft.
Hoe vraag je de Valys pas aan?
De aanvraag verloopt altijd via de gemeente. Je kunt niet zelf rechtstreeks contact opnemen met Valys.
Stap één is bellen met het Wmo-loket van je gemeente. Je kunt dit meestal vinden op de website van je gemeente. Zoek op "Wmo" of "vragen over vervoer". Je krijgt dan een medewerker aan de telefoon.
Leg uit wat je probleem is. "Ik kan niet meer met de bus vanwege mijn artrose."
De gemeente stuurt je vaak een formulier toe. Of ze plannen een huisbezoek in.
Een Wmo-consulent komt bij je langs. Die bespreekt wat je nog wel kunt en wat niet. Hij of zij kijkt naar je mobiliteit.
Soms is een Valys pas niet genoeg. Misschien heb je ook een wandelstok of een rollator nodig.
Of een aanpassing in huis. De consulent maakt een verslag. Dit verslag is de basis voor de beslissing.
Na het bezoek beslist de gemeente. Dit duurt meestal 6 tot 8 weken.
Als je akkoord krijgt, ontvang je een beschikking. Daarin staat dat je recht hebt op vervoer.
Soms zit er een budget aan vast. Je mag dan zelf een vervoerder kiezen die werkt met de Valys pas.
De gemeente regelt de pas voor je. Je krijgt hem thuisgestuurd. Soms moet je nog een foto opsturen. Heb je de pas eenmaal, dan moet je hem activeren.
Dit doe je via de telefoon of internet. Je krijgt een persoonlijke code. Bewaar deze goed.
Met de pas kun je bellen om een rit te reserveren. Doe dit minimaal 24 uur van tevoren.
Voor vaste afspraken, zoals wekelijkse fysio, kun je een ritcontract afsluiten. Dan staat de taxi elke week op hetzelfde moment voor de deur.
De kosten: wat moet je betalen?
De kosten voor de Valys pas zijn opgebouwd uit een paar onderdelen. Ten eerste is er de eigen bijdrage voor de Wmo.
Dit hangt af van je inkomen. Voor veel mensen is dit €17,50 per vier weken. Dit is een vast bedrag voor al je Wmo-voorzieningen, dus niet alleen voor vervoer.
Soms betaal je daarnaast nog een bedrag per rit. Dit verschilt per gemeente.
De ritprijs zelf is vaak lager dan een normale taxirit. Waar een gewone taxi €3,50 per kilometer kost, betaal je met Valys vaak rond de €0,50 tot €1,00 per kilometer. Een rit van 10 kilometer kost je dus maar een paar euro. Voor lange afstanden (boven de 20 km) geldt een ander tarief.
Dit staat in de voorwaarden van je gemeente. Vraag hier altijd naar.
Soms is er sprake van een abonnementsvorm. Je betaalt dan een vast bedrag per maand voor een aantal ritten. Dit is handig als je veel reist.
Andere gemeenten werken met een strippenkaart-systeem. Je koopt een bundel ritten.
De prijzen liggen meestal tussen de €0,50 en €1,20 per kilometer. Het is goed om te weten dat de chauffeur geen contant geld aanneemt. De rit wordt afgerekend via de pas of via een factuur die je thuis krijgt.
Voor rolstoelvervoer zijn de kosten vaak iets hoger. Omdat er meer ruimte en begeleiding nodig is, kunt u vooraf meer lezen over een rolstoel taxi bestellen.
De gemeente kan hier een toeslag voor rekenen. Check dit van tevoren.
Soms is deze toeslag al verwerkt in de Wmo-bijdrage. Vraag de Wmo-consulent om een overzicht van de tarieven. Zo kom je niet voor verrassingen te staan.
Praktische tips voor optimaal gebruik
Een Valys pas werkt het beste als je hem slim gebruikt. Plan je rit ruim van tevoren.
Vooral in het weekend of tijdens de spits zijn er veel aanvragen. Bel op tijd. Als je om 10 uur 's ochtends een rit wilt voor die middag, is de kans klein dat het lukt. De taxicentrale heeft tijd nodig om de route te plannen.
Houd rekening met de ophaaltijd. De taxi komt niet altijd precies op de minuut.
Meestal krijg je een venster van 15 minuten. Zorg dat je klaar staat.
De chauffeur belt vaak aan, maar soms wacht hij maar even. Als je slecht ter been bent, zorg dan dat je schoenen aan hebt en de deur open kunt doen. De chauffeur helpt je verder, maar jij moet zelf de drempel over. Neem altijd je pas mee.
Zonder pas is de chauffeur verplicht de rit te weigeren. De pas is persoonlijk.
Je mag hem niet aan iemand anders geven. Ga je met een begeleider op pad? Meestal mag de begeleider gratis mee.
Dit hangt af van de gemeente. Vraag dit na bij de aanvraag.
De begeleider moet wel vooraf worden aangemeld. Controleer de rekening. De rekening die je krijgt, klopt niet altijd met de rit die je maakte.
Soms is de meter te ver doorgelopen. Bel de vervoerder op als iets niet klopt.
Bewaar altijd de rittenbonnen. Die zijn handig voor je eigen administratie. Ze laten zien hoe vaak je reist.
Dit is handig voor de gemeente, maar ook voor je mantelzorger. Gebruik de pas voor alles wat nodig is, zoals een bezoek aan de winkel voor een tweedehands rollator.
Naar de markt, de kapper, de huisarts. Het is niet alleen voor medische ritjes.
De Wmo ziet vervoer als onderdeel van je maatschappelijke deelname. Dus ga erop uit. Vraag je mantelzorger niet altijd meer. Regel het zelf. Dat voelt goed. De Valys pas is er om jou te helpen. Maak er gebruik van.