Een traplift. Het klinkt als een ingewikkeld apparaat, maar het is eigenlijk gewoon je persoonlijke lift naar boven en naar beneden.
▶Inhoudsopgave
Voor veel mensen betekent het verschil tussen thuis blijven wonen en moeten verhuizen. Als je net een traplift hebt gekregen via de WMO of hebt gekocht, is het even wennen. Hoe bedien je die dingen nou eigenlijk?
Waar moet je op letten? Dit is je gids, uitgelegd alsof we samen aan de keukentafel zitten met een kop koffie.
Wat is een traplift precies?
Een traplift is een stoel die over een rail langs je trap omhoog en omlaag gaat. De rail is vastgeschroefd aan de trap treden. Je zit comfortabel op de stoel, drukt op een knopje en het apparaat doet het werk voor je.
Het is een hulpmiddel speciaal voor mensen die moeite hebben met traplopen door bijvoorbeeld artrose, COPD of een andere beperking.
Het belangrijkste onderdeel is de rail. Die moet perfect passen bij jouw trap.
Is het een rechte trap? Dan is de installatie snel en goedkoper. Heeft je trap een bocht?
Dan is de rail maatwerk. De stoel zelf kan meestal inklappen, zodat anderen de trap nog gewoon kunnen gebruiken.
Dit is essentieel voor mantelzorgers die langskomen. Veel mensen denken dat een traplift ingewikkeld is, maar dat valt reuze mee. Het is net zo simpel als een lift in een winkelcentrum, maar dan kleiner en persoonlijker. De meeste moderne liften hebben een accu systeem.
Dus als de stroom uitvalt, kun je nog steeds naar beneden. Handig, want je wilt niet vastzitten op de trap tijdens een stroomstoring.
Veiligheid voor alles: voordat je begint
Veiligheid is het allerbelangrijkste. Je gaat tenslotte omhoog en omlaag langs de rand van je trap.
Er zijn een paar gouden regels die je nooit moet breken. Ten eerste: gebruik altijd de gordel. Het klinkt ouderwets, maar die gordel houdt je veilig op de stoel, zelfs als je even niet oplet.
Let ook op wat je mee naar boven neemt. Een rollator of zware boodschappentas mag nooit op de stoel staan als jij er ook op zit.
De stoel heeft een maximaal draagvermogen, meestal rond de 125 tot 160 kilo.
Controleer altijd het gewicht van de persoon plus de spullen. Voor zware spullen zijn er speciale goederenliften, maar die zijn vaak duurder. De omgeving is ook belangrijk. Zorg dat de trap vrij is van schoenen, speelgoed of andere rommel.
Een klein obstakel kan de rit flink verstoren. Controleer regelmatig of de rail vastzit.
De eerste rit: stap voor stap
De monteur doet dit bij installatie, maar het is verstandig om zelf af en toe te kijken of er niets loszit. Als je voor het eerst de traplift gebruikt, voelt het spannend. Dat is normaal. Begin altijd met de traplift in de laagste stand.
Meestal staat de stoel beneden aan de trap. Zit de stoel vastgeklikt op de rail?
Veel modellen hebben een vergrendeling, zodat de stoel niet zomaar wegrolt. Stap 1: Ga rechtop staan naast de stoel. Gebruik eventueel je wandelstok om even te steunen.
Zet je voeten stevig op de voetenplank. Die plank is speciaal ontworpen om je voeten veilig te houden tijdens de rit.
Stap 2: Draai de stoel zachtjes richting de leuning. De meeste stoelen hebben een draaibare zitting, meestal 90 graden. Dit maakt het makkelijker om te gaan zitten zonder te draaien in je heupen.
Laat je zakken tot je voelt dat je zit. Je hoeft geen kracht te zetten om de stoel in te klappen; dat doet hij vanzelf of met een lichte druk.
Stap 3: Klik de gordel dicht. Je hoort een klik.
Trek de riem niet te strak aan, maar stevig genoeg. Sommige liften, zoals die van ThyssenKrupp of Platinum, hebben een driedelige gordel die extra veiligheid biedt. Stap 4: Klap de armleuningen naar beneden. De armleuningen zorgen ervoor dat je niet zijwaarts kunt vallen.
Zorg dat ze goed vastklikken. Als je een wandelstok gebruikt, leg deze dan in de speciale houder of op de grond.
Neem hem nooit vast tijdens de rit. Stap 5: Druk op de knop. Houd de knop ingedrukt voor de rit omhoog.
De stoel begint te bewegen. Het gaat langzaam, ongeveer 10 tot 15 centimeter per seconde.
Je hebt alle tijd. Kijk vooruit, niet naar beneden. Geniet van het uitzicht.
De bediening: knoppen en hendels
De bediening is meestal eenvoudig. Aan de zijkant van de armleuning zitten twee knoppen: een met een pijltje omhoog en een met een pijltje omlaag.
Soms zitten de knoppen ook aan de buitenkant van de leuning, voor mantelzorgers die naast de stoel lopen.
Er zijn twee soorten besturing: polsbesturing en vingerbesturing. Polsbesturing is het meest gangbaar. Je drukt met je handpalm op de knop.
Dit is fijn als je last hebt van kramp in je vingers. Vingerbesturing vereist dat je een knop indrukt met je vinger, wat meer precisie vraagt. Een veiligheidsfeature die je moet kennen zijn de 'obstakel detectoren'. Dit zijn sensoren aan de voorkant en onderkant van de stoel.
Als de lift iets raakt (een schoen, een kat, een kastdeur), stopt hij direct.
Dit voorkomt pijnlijke ongelukken. Zorg dat deze sensoren schoon zijn.
Een beetje stof kan ze al blokkeren. Er is ook een noodstopknop. Deze is vaak rood en makkelijk te vinden.
Druk erop als er iets misgaat. De lift stopt direct.
Om weer te rijden, moet je de knop lossen en opnieuw indrukken. Oefen dit even zodat je weet waar de knop zit, zonder te kijken.
Varianten en modellen: wat past bij jou?
Niet elke traplift is hetzelfde. De keuze hangt af van je trap en je budget.
Via de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) kun je een vergoeding krijgen, maar je moet wel weten welke modellen beschikbaar zijn. De rechte traplift: Dit is de goedkoopste optie. Als je trap geen bochten heeft, is dit je keus.
Prijzen beginnen rond de €1.800 tot €2.500 (exclusief vergoeding). Merken als Handicare en ThyssenKrupp hebben goede basismodellen.
Ze zijn robuust en eenvoudig. De gebogen traplift: Heeft je trap een of meer bochten?
Dan is maatwerk nodig. De rail wordt speciaal voor jou gemaakt. Dit is duurder, vaak tussen de €4.000 en €6.000. Soms zelfs meer bij complexe trappen.
Merken als Platinum en Stannah zijn hier sterk in. De installatie duurt langer, soms een dag of twee.
Buiten trapliften: Voor mensen met een tuin of een buitentrap. Deze liften zijn weerbestendig. Ze zijn vaak duurder dan binnenshuis modellen, omdat ze roestvrij materiaal nodig hebben.
Denk aan €3.500 tot €5.000. De draaizeat: Een speciale variant voor wie moeite heeft met draaien.
De stoel draait automatisch naar de deur toe als je boven bent. Handig voor ouderen die niet soepel meer kunnen draaien. Dit zit vaak in de duurdere modellen, vanaf €3.000.
De kosten kunnen flink oplopen. Maar vergeet niet: je kunt hulp krijgen.
Prijzen en vergoedingen: WMO en PGB
Via de WMO vraag je een traplift aan bij de gemeente. De gemeente kijkt naar je situatie. Kun je nog traplopen met een hulpmiddel? Nee?
Dan is een traplift vaak de oplossing. De vergoeding verschilt per gemeente.
Soms betaal je een eigen bijdrage. Die hangt af van je inkomen.
De eigen bijdrage voor WMO hulpmiddelen is meestal niet hoger dan €20 tot €50 per maand. Let op: sommige gemeentes verplichten je om een goedkoop model te kiezen. Wil je een duurder model? Dan moet je het verschil zelf bijbetalen.
Een alternatief is het Persoonsgebonden Budget (PGB). Hiermee regel je de hulp en hulpmiddelen zelf.
Je koopt de traplift bij een leverancier naar keuze. Je moet dan wel de administratie zelf doen. Dit geeft meer vrijheid, maar meer werk.
Wil je geen WMO traject in? Dan koop je de lift zelf.
Kijk naar tweedehands opties. Een gebruikte traplift van een betrouwbare leverancier (zoals VeiligThuisWonen) kan de helft goedkoper zijn. Let wel op de garantie en de levensduur van de accu's.
Onderhoud en dagelijks gebruik
Een traplift is een machine. Net als een auto heeft hij onderhoud nodig.
De accu's moeten geladen blijven. De meeste liften laden automatisch op als de stoel beneden staat. Als je de lift een week niet gebruikt, laad de accu langzaam op. Een lege accu is de grootste oorzaak van storingen.
Maak de rail schoon. Stof en kattenharen zijn de vijand van de motor.
Gebruik een zachte doek en een stofzuiger. Geen water! Elektronica en water gaan niet samen.
Doe dit eens in de maand. Controleer de bewegende delen. Zit de stoel vast?
Zijn de armleuningen stevig? Als je iets hoort kraken of piepen, bel dan direct de servicedienst.
Wacht niet tot het helemaal stuk is. De meeste leveranciers bieden een servicecontract aan, vaak €100 tot €150 per jaar. Dat is het waard voor de veiligheid.
Let op de slijtage van de gordel. Als die versleten is, moet je hem vervangen.
Dit is belangrijk voor je veiligheid. Vraag hier naar bij de aanschaf.
Praktische tips voor dagelijks gebruik
Hier zijn een paar tips die het leven makkelijker maken. Ten eerste: oefen. Oefen de eerste paar dagen vaak.
Zonder druk, zonder haast. Zo bouw je vertrouwen op. Vraag je mantelzorger om even mee te kijken, net zoals bij de uitleg over veilig een katheter spoelen.
- Zorg dat je telefoon altijd binnen handbereik is, voor het geval je hulp nodig hebt.
- Leg een klein tafeltje boven en beneden voor je spullen. Je kunt ze niet makkelijk vasthouden tijdens de rit.
- Als je een rollator gebruikt: zet deze beneden neer. Neem de lift omhoog, en haal de rollator later op via de trap (of vraag hulp).
Ten tweede: gebruik de afstandsbediening. Net als bij een seniorentelefoon met grote toetsen is de bediening van een lift vaak heel eenvoudig.
Handig als je boven bent en de lift vanuit de slaapkamer wilt roepen. Of als je beneden bent en de stoel wilt laten zakken om te gaan zitten. Als je mantelzorg krijgt, zorg dan dat je zorgverlener weet hoe de lift werkt. Volg eventueel een training voor mantelzorgers en laat ze het zelf proberen (zittend).
Zo weten ze wat jij dagelijks doet. Dit helpt bij de begripvolle zorg.
Een traplift geeft vrijheid. Het is een investering in je zelfstandigheid. Met de juiste kennis en een beetje oefening, wordt het een vanzelfsprekend onderdeel van je dag. Veilig en comfortabel.