Een trui die je over je hoofd moet trekken die blijft haken. Een knoopshirt met van die kleine, ongrijpbare knoopjes.
▶Inhoudsopgave
Een spijkerbroek met een rits die net iets te ver van het knoopje zit. Voor iemand met dementie kan het aantrekken van kleding een dagelijkse strijd worden, een bron van frustratie en onzekerheid. Het is niet zomaar een kwestie van kleding; het raakt aan iemands waardigheid en zelfstandigheid.
Dementievriendelijke kleding is erop ontworpen om die strijd te verlichten. Het ziet er op het eerste gezicht uit als normale kleding, maar is slim verbeterd om het aantrekken en uittrekken zo makkelijk mogelijk te maken.
Dit draagt bij aan een betere dag voor de persoon met dementie, en een stuk minder stress voor jou als mantelzorger.
Waarom deze kleding een wereld van verschil maakt
Stel je voor dat je iedere ochtend hetzelfde gevecht hebt. Je wilt je gewoon aankleden, maar je lichaam en je kleding werken niet samen. Het brein van iemand met dementie geeft de commando's niet meer goed door.
De fijne motoriek gaat achteruit. Het inschatten van ruimte en volgorde wordt moeilijker.
Een simpel shirt aantrekken kan dan een onmogelijke opgave zijn. Dit leidt tot angst, boosheid en een gevoel van afhankelijkheid.
En het gaat niet alleen om de persoon met dementie. Jij als mantelzorger, of je nu een professional bent in de thuiszorg of een familielid, merkt dit ook. Het 's ochtends aankleden kan een behoorlijke hap uit je tijd en energie nemen.
Je moet helpen, sturen, misschien wel geduldig uitleggen. De sfeer kan erdoor verpest worden.
Goed passende, makkelijke kleding kan deze dagelijkse routine transformeren van een struikelblok in een soepel moment. Het geeft iemand de kans om zo lang mogelijk zelf de regie te houden over een basisvaardigheid.
Hoe het werkt: de slimme details achter de kleding
De kracht van dementievriendelijke kleding zit 'm in de details. Het draait allemaal om het elimineren van de kleine, frustrerende hindernissen.
Fabrikanten die hierin gespecialiseerd zijn, zoals het bekende merk Cruïlla (wat overigens een prachtig project is vanuit de zorg), hebben hun kleding ontworpen met de gebruiker in gedachten. Ze kijken naar wat er misgaat en lossen dat op. Denk allereerst aan sluitingen. De klassieke knoop is de grootste vijand.
Daarom zie je bij deze kleding vooral: Maar het gaat verder dan alleen sluitingen.
Kijk naar de pasvorm. De mouwen en broekspijpen zijn vaak iets wijder, zodat ze makkelijker over armen en benen glijden.
- Magnetische sluitingen: Deze zijn de absolute gamechanger. In plaats van knopen, zitten er aan de binnenkant van de boord of manchetten magnetische strips. Ze kliken zichzelf vast zodra je de delen bij elkaar brengt. Geen gefriemel meer met kleine knoopjes en gaten.
- Verstevigde drukknopen: Waar knopen zitten, zijn het er vaak maar een of twee in plaats van vijf. Ze zijn groter, hebben een duidelijke 'klik' en zijn makkelijker open en dicht te draaien.
- Verborgen ritsen: Ritsen die makkelijk lopen en vaak beschermd worden door een stofje, zodat de huid niet klem komt te zitten.
De schouderlijn is soepel en niet te strak. Ook de stof is belangrijk. Het is vaak zacht, rekt een beetje mee en plakt niet aan de huid.
Ten slotte zijn er visuele cues. Soms zit er een contrasterend kleurtje aan de binnenkant van de kraag of manchet, waardoor makkelijker te zien is welke kant voor- of achterkant is. Of er zit een klein logo op de linkerborst, zodat iemand weet dat het shirt goed gedraaid is.
De markt: van speciaalzaak tot gewone winkel
De wereld van dementievriendelijke kleding is aan het groeien. Vroeger was het een niche-markt, nu vind je het steeds vaker.
De kleding is er in allerlei soorten en maten, voor heren en dames.
Hieronder een overzicht van wat je kunt verwachten, qua stijl en prijs. Speciaal ontworpen collecties (o.a. via de Wmo):
Merken zoals Cruïlla zijn specifiek ontwikkeld voor mensen met dementie, ook wanneer je als mantelzorger het sterven thuis begeleiden wilt faciliteren. Je vindt hier complete outfits: van broeken en blouses tot vesten en jassen.
De kwaliteit is goed, de ontwerpen zijn modern en ze zijn volledig gericht op gemak. Je kunt deze kleding vaak aanschaffen via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
Je kunt hiervoor contact opnemen met je gemeente en een aanvraag doen voor een 'hulpmiddel'. De gemeente kan een deel van de kosten vergoeden, vooral als het gaat om het zelfstandig blijven functioneren. Prijzen liggen hier vaak tussen de €40 en €80 per kledingstuk. Oplossingen vanuit de zorgspeciaalzaak:
Ze bieden bijvoorbeeld speciale overhemden met magneten of jassen met ritsen die van boven- en onderaan open kunnen.
- Truien en vesten met een ritssluiting in plaats van een diepe hals.
- Broeken met een elastieken band in plaats van een knoop en rits.
- Sokken met een duidelijke hielversteviging, zodat je makkelijker ziet welke kant voor is.
- Schoenen met klittenband in plaats van veters.
Dit is een goed alternatief als je niet voor de volledige collectie gaat. Prijzen variëren, maar reken op ongeveer €35 tot €60 voor een shirt of vest. De 'gewone' winkel slim gebruiken:
Je hoeft niet alles speciaal te kopen.
Je kunt ook in normale winkels slim inkopen. Zoek naar: Deze 'gewone' kleding is vaak goedkoper, maar biedt lang niet altijd de specifieke oplossingen die iemand met dementie écht nodig heeft. De keuze hangt af van de mate van zelfstandigheid en specifieke problemen, zoals moeite met slikken bij dementie.
Een kostenoverzichtje (indicatie)
- Speciaal shirt met magneten: €45 - €65
- Broek met elastiek: €30 - €50
- Compleet pak (via Wmo): €150 - €250 (kan deels vergoed worden)
- Klittenbandschoenen: €40 - €70
Praktische tips: hoe je het beste uit de kleding haalt
Het kopen van de juiste kleding is stap één. Stap twee is het optimaal gebruiken ervan. Een paar simpele aanpassingen in de routine kunnen een groot verschil maken.
"Een vaste routine en een rustige omgeving doen meer dan welke kleding ook."
Het draait allemaal om structuur, rust en duidelijkheid. 1.
Houd het rustig en voorspelbaar.
Probeer het aankleden op hetzelfde moment en op dezelfde plek te doen. Zet de televisie uit.
Zorg dat er geen andere mensen door de kamer lopen. Een rustige, overzichtelijke omgeving vermindert de prikkels en helpt de persoon om zich te concentreren op de taak. 2.
Kies de juiste volgorde.
De meeste mensen trekken eerst hun ondergoed en broek aan, dan hun shirt en tot slot hun vest of jas.
Blijf bij deze logische volgorde. Leg de kleding in die volgorde klaar. Begin met het kledingstuk dat het makkelijkst is om aan te trekken, om een succeservaring te creëren. 3.
Geef duidelijke, simpele aanwijzingen.
In plaats van "Doe je shirt aan", kun je beter stap voor stap uitleggen: "Pak het shirt vast bij de mouw" (en help zelf een beetje door de mouw een beetje open te houden). "Schuif je arm erdoorheen." "De andere arm." "Nu over je hoofd." Een visueel voorbeeld helpt enorm: trek je eigen shirt aan terwijl je het uitlegt.
4. Blijf oefenen, maar forceer niets. Als het even niet lukt, word dan niet boos of gefrustreerd.
De persoon met dementie voelt jouw spanning direct. Haal even diep adem. Naast hulpmiddelen kan ook de omgeving aanpassen bij dementie rust bieden. Bied aan om te helpen, maar laat de persoon zoveel mogelijk zelf doen.
Het gaat niet om perfectie, maar om het proces. Soms is het makkelijker om te helpen met het aantrekken van een vest dan een strakke broek. Kies je moment. Uiteindelijk is dementievriendelijke kleding een prachtig voorbeeld van hoe slimme ontwerpen de wereld voor mensen met dementie en hun mantelzorgers een stuk leuker en makkelijker kunnen maken. Het is een kleine verandering met een groot effect op iemands dagelijks leven en waardigheid.